Artikelen

Het ligt aan het kind. Het ligt aan de ouders. Het is een psychisch probleem. Het is gewoon stress. Het is een slaapafwijking. Het is geen probleem, dus maak je geen zorgen. Er is geen oplossing. De oplossing is heel makkelijk.

Dit soort conflicterende berichten is waar je als ouder allemaal doorheen moet spitten als je op zoek gaat naar informatie om je kind te helpen. Maar wat moet je nou geloven? En wat kun je doen? Hier vind je de oplossingen.

De schuldvraag

De officiële benaming voor bedplassen is Enuresis. Er zijn twee soorten. Primaire enuresis nocturna is het bedplassen van kinderen die nog nooit zindelijk zijn geweest. En er is secundaire enuresis nocturna, waarbij een kind dat ouder dan vijf en al zindelijk is, ineens weer gaat bedplassen.

Volgens Renee Mercer, stichter van Enuresis Associates Maryland in Amerika, hebben heel veel kinderen last van primaire enuresis nocturna en is het een medisch probleem met een psychische achtergrond.

In tegenstelling tot wat ouders soms geloven, doen kinderen het niet expres. Zo hoor je soms de volgende misvattingen: kinderen doen het om aandacht te krijgen, omdat ze lui zijn, omdat ze willen bepalen wat hun ouders doen of omdat ze vervelend zijn.

Shelly Morris, directeur van het Enuresis Treatment Center in Michigan, Amerika, heeft veel ervaring met bedplassende kinderen. Teveel ervaring om te denken dat kinderen zouden doorgaan met bedplassen als ze zelf de macht zouden hebben om te stoppen. “Veel van onze consulten worden over de telefoon of via internet gegeven. Dit doen we omdat het bedplassen zo’n groot taboe is, dat veel kinderen zich schamen om hier te komen“, aldus Morris. Ook hij plaste vroeger in bed, tot zijn 19e. “Je maakt mij echt niet wijs dat het eigenwijsheid of een gedragsprobleem is. Geloof me, ieder kind wil dat het stopt.”

Tegelijkertijd is het ook geen opvoedkundig probleem als je kind in bed plast. Ouders hoeven zich dus niet schuldig te voelen en krampachtig proberen hun opvoedstijl te veranderen.

Wat veroorzaakt bedplassen

Hoewel experts weten dat het geen gedragsprobleem is, is het moeilijk om aan te wijzen wat dan wél de oorzaak is.

Er is echter overweldigend veel bewijs dat primaire enuresis nocturna erfelijk bepaald is. Er wordt nu zelfs onderzoek gedaan om te kijken of dat hier een slaapafwijking achter zit. Daarnaast zijn er ook andere factoren: het kind kan een kleine blaas hebben, meer urine aanmaken dan zijn blaas kan hebben of dat hun urinewegen nog niet zover volgroeid zijn dat ze het plassen onder controle hebben.

Daarnaast kan een onrustige slaap ook een factor zijn. In de medische wereld is er echter geen overeenstemming over één duidelijke oorzaak.

Secundaire enuresis nocturna kan worden veroorzaakt door stress zoals een sterfgeval in de familie, een echtscheiding of een verhuizing. Het kan ook ontstaan als gevolg van een medische complicatie. In zeldzame gevallen kan het een symptoom zijn van een of andere vorm van misbruik.

Ondanks al deze psychische factoren, is het aan te raden eerst een uitgebreid fysiek onderzoek te doen. Zo sluit je fysieke oorzaken als nier- of blaasproblemen uit.

Het probleem onderkennen

Sommige ouders accepteren de houding van ‘het is helemaal geen probleem’ niet. De huisarts kan dan wel zeggen dat het geen probleem is, voor de ouders en voor het kind is het wel degelijk een issue. Helmaal als het kind op logeerpartijtjes of op kamp moet.

Michelle* uit Amstelveen vond dat haar kinderarts het probleem van haar dochter Ada* van 8 wel erg makkelijk afdeed.

Ze was op een leeftijd gekomen dat ze op logeerpartijtjes werd uitgenodigd en vanuit verenigingen werden er ook activiteiten overnacht georganiseerd. Ada was erg overstuur: ze wilde niet weigeren omdat ze bang was buitengesloten te worden. Maar ze was ook heel bang voor een ongelukje. Michelle: “De kinderarts zei dat we ons niet teveel zorgen moesten maken, en dat ze er wel overheen zou groeien. Toen ik vroeg wat ik met mijn verdrietige, beschaamde dochter moest, gaf hij als makkelijk antwoord ‘Hou haar gewoon thuis’. Uiteindelijk heb ik toch maar een andere huisarts genomen.”

De oplossing tegen bedplassen

Veel misvattingen hebben te maken met het idee dat er geen oplossing is. Maar de realiteit is dat er verschillende dingen voor verschillende kinderen kunnen worden gedaan. En hoe dan ook, je kind zal er vroeger of later overheen groeien. Het is belangrijk om je te realiseren dat er echter geen wondermiddelen zijn die van het ene op het andere moment werken.

Als er geen fysieke oorzaak is, kan een arts adviseren om het kind ‘s nachts wakker te maken om naar de WC te gaan. Het idee hierachter is dat het onderbewustzijn van het kind zo wordt getraind om het gevoel van ‘moeten plassen’ te herkennen. En vervolgens leert om de sluitspier aan te spannen als er druk op komt.

Zowel Mercer als Morris wijzen erop dat als het kind in een te diepe slaap is om wakker te worden, de ouders het kind wakker moeten maken.

Tegelijkertijd kun je als ouder absorberende broekjes gebruiken, zodat je minder was of natte matrassen hebt. De absorberende broekjes voor de nacht van DryNites besparen een hoop schaamtegevoel en kunnen er zelfs voor zorgen dat het kind weer vol goede moed uit logeren gaat. Sommige artsen bevelen daarnaast aan om het drinken in de uren voor het slapengaan enigszins te beperken. Maar als je kind dorst heeft, moet je het natuurlijk wel te drinken geven.

Bedplassen wordt pas gezien als een probleem dat aangepakt moet worden vanaf een jaar of 5. Mercer geeft aan dat kinderen op die leeftijd nog weinig sociale verplichtingen hebben, de ouders het slaapgedrag van hun kinderen nog makkelijk kunnen sturen en kinderen zonder al teveel tegensputteren de aanwijzingen van hun ouders opvolgen. Omdat hoge betrokkenheid van ouders een grote rol speelt bij het oplossen van bedplassen, is dit laatste erg belangrijk.

Als het gaat om problemen zoals bedplassen die zowel fysieke als sociale elementen hebben, is het belangrijk dat je weet wat wel en wat niet klopt. Met die kennis kun je een kind door deze fase heen begeleiden. Als je twijfelt, dan is er altijd je huisarts die die twijfel kan wegnemen.

* Om privacyredenen zijn de namen veranderd.